ESAS HAKKINDA MÜTALAA
DAVACI : K.H.
SANIK : ÖMER ŞÜKRÜ ASAN
SUÇ : Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ülkesi ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü bozmak amacıyla yazılı propaganda yapmak.
SUÇ TARİHİ: 10.01.2002
Sanık Ömer Şükrü Asan tarafından yazılan ve Belge yayınları tarafından basılan “Pontos Kültürü” isimli kitabın 2. Baskısında müsnet suçun işlendiği iddiasıyla 25.03.2002 tarihli iddianameyle kamu davası açılmış, kitabı yayınlayan Ayşenur ZARAKOLU nun öldüğü anlaşıldığından hakkında takipsizlik kararı verilmiştir.
Kitabın üzerinde 2. Baskının Nisan 2000 tarihinde yapıldığı yazılı olup, kamu davası bu tarihten bir yıl geçtikten sonra açılmıştır. Ancak basın suçlarında dava açma süresi matbaalar kanunu hükümlerine göre basılan eserin mülki makama ve mahalli Cumhuriyet Başsavcılığına alındı belgesi karşılığında teslim edildiği tarihten başlamakta olup, suça konu kitabın bu şekilde ilgili makamlara teslim edilmediği anlaşılmaktadır.
Kitabın önsözünü Neoklis Sarris isimli yunanlı sosyoloji profesörü yazmış olup önsözün 19. Sayfasında: “Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a ayak basmasının resmi sebebi ile bir hafta öncesi İzmir’e çıkan yunan askerinin çıkışının resmi sebebinin aynısıdır. Ve her iki sebep müttefiklerce onaylanmış ve teşvik edilmiştir. Müttefiklerin adına resmen hareket eden yunan askerinin amacı, ittihat ve terakki döneminde çile çekmiş ve çekmekte olan Anadolu’daki Rumları çetecilerden korunması idi. Mustafa Kemal Atatürk’ün ise padişahtan ve müttefiklerden aldığı talimata göre Karadeniz’de yine aynı mealde, Resmi görevi çetecilerden eziyet çeken Karadenizli Rumları korumak ve asayişi sağlamak idi...” ibarelerine yer verilmiş, iddianamede bu ibarelerin ve kitabın tamanında Pontos tarihi ve kültürü incelenirken Doğu Karadeniz bölümü ile Trabzon ve Of ilcelerinde halen Pontos Kültürünün etkisi altında kalan halkların yaşadığı anlatılıp Rumca Türkçe karşılaştırmalı sözlükten bahsedildiği, Of ilçesi Çoruk köyünde Pontoslu sayılan kişilerin yaşadığının ileri sürüldüğü ve bu şekilde hem önsözdeki yazılarla kitabın yukarıda belirtilen diğer bölümleri ile müsnet suçun işlendiği iddia edilmiştir.
Kitabın önsözünde suça konu bölümde Yunanlıların Ege’ye çıkması ile Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkmasının sebeplerinin birbirine benzediği, çile çekmiş ve çekmekte olan Rumların çetecilerden korunmasının amaçlandığı fikri ileri sürülmektedir. Bu fikirlerin Doğan AVCIOĞLU’nun ve Falih Rıfkı ATAY’ın kitaplarından alındığı da sayfanın altında belirtilmiştir. Tarihi olayların bu şekilde yorumlanmasının tarihi gerçeklere ne kadar uyduğu davanın konusunun dışında olup, ancak bu görüşler tarihi gerçeklere uymasa bile Türkiye Cumhuriyeti Devletinin bölünmez bütünlüğünü tehdit edebilecek bir görüş olamaz.
Kitabın diğer bölümlerinde de Karadeniz Bölgesindeki Pontos Kültüründen bahsedilmiş, bu kültürün özellikleri irdelenmiş olup, bu bölgede başka bir devletin kurulması fikrini öne çıkaracak şekilde bir propaganda mevcut değildir. Geçmişte yaşayan veya yaşadığı iddia edilen insanların, halkların kültür ve medeniyetlerini inceleme konusu yapmak (bunu yaparken gerçeklere uymayan bir kısım görüşlere yer verilse bile) müsnet suçu oluşturmaz.
Kitabın önsözünde ve bütününde Türkiye Cumhuriyeti Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı hedefleyen görüş ve ibarelerin bulunmadığı, kitabın eski kültürleri incelemek üzere kaleme alındığı anlaşılmıştır.
1) Sanık Ömer Şükrü Asan’ın müsnet suçtan dolayı beraatine,
2) Suça konu kitapla ilgili olarak verilmiş bulunan İstanbul (3) Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesi Yedek Hâkimliğinin 21.01.2002 tarih ve 2002/25 Müteferrik sayılı toplatma kararının kaldırılmasına,
3) Adli emanetin 2002/85 numrasında kayıtlı (1) adet kitabın delil olarak dosyada muhafazasına,
Karar verilmesi kamu adına talep ve mütalaa olunur. 30.05.2003
Turan ÇOLAKKADI - 22794
İst. DGM. C. Savcısı